اسد الله معطوفى

394

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

و 2250 نفر جمعيت ، ميدان ( دروازه نو ) 600 خانوار و 2638 نفر جمعيت كه محله‌اى اعيان‌نشين ( بالاشهر ) ، پرجمعيت و حائز اهميت بود ، مخصوصا آنكه اشراف قاجار در اين محل سكونت داشتند . اما ايالت استراباد 14881 خانوار و 73065 نفر جمعيت داشت و بلوكات مهم آن نيز عبارت بودند از : « فخر عماد الدين » كه گاه در محدوده « استراباد رستاق » محسوب مىشد و در شرق شهر استراباد واقع بود ، « سدن رستاق » در غرب شهر ، « انزان » در غرب ، « كتول » در شرق ، « فندرسك » در جنوب شرقى و شرق و « شاهكو و ساور » در جنوب شرقى . 40 ناصر الدين شاه در چند سال آخر حكومتش هم مجددا با عصيان‌هاى مكرر تراكمه مواجه شد . با آنكه در سال 1299 ه يك شورش بزرگ آنها توسط حبيب الله ساعد الدوله حاكم وقت استراباد به خون نشسته بود ، مجددا بار ديگر در سال 1302 آنها سراسر منطقه را ناامن كردند طوريكه به نوشته اعتماد السلطنه در بين شاه و درباريان وحشت و نگرانى ايجاد نموده بودند . 41 به همين دليل بار ديگر قشون اعزامى از مركز و ايالات مجاور از جمله مازندران و خراسان به يارى قشون حاكم استراباد وجيه الله ميرزا سيف الدوله آمده و به مدت 3 سال ايلات مختلف تراكمه را تحت شديدترين حملات و غارتها قرار دادند . پس از ناصر الدين شاه ، در زمان حكومت مظفر الدين شاه ( 1313 - 1324 ه . ق ) و سپس محمد على شاه ( 1324 - 1327 ه . ق ) هم اين وضع ادامه يافت . مخصوصا با انقلاب مشروطه كه گسست امورات حاكميت استبداد را هم به همراه آورده بود ، سبب گشت ايلات ايران از جمله تراكمه نيز از اوضاع آشفته حداكثر بهره را براى ايجاد ناامنى و غارت به كار ببرند . با اين وجود پس از آنكه مشروطه‌طلبان تهران را فتح و محمد على شاه مستبد را خلع و فرارى دادند ، نامبرده از روسيه به ميان همين تركمانان در اوبه‌هاى ( روستاهاى ) گميشان و خواجه نفس بازگشت و پس از جمع‌آورى نيرو از ميان آنان ، به سوى استراباد آمد تا از آنجا از دو سو به تهران حمله ببرد و تاج و تخت از دست رفته را مجددا بدست آورد . هرچند نيروهاى ضد مشروطهء بسيار فعال استراباد به حمايت از شاه و طرفداران تركمانش پرداختند ، ولى نيروهاى مشروطه‌طلب جان بر كف ناحيه استراباد با همت نيروهاى اعزامى دولت مشروطهء پايتخت ، پس از چند جنگ به اين قائله پايان دادند و براى هميشه محمد على شاه را از طريق همان راهى كه آمده بود به روسيه فرارى دادند . 42 در اين مدت قنسول و تشكيلات